24/7/2024 (TuDuyThietKe.Edu.vn) – Một cuộc khảo sát của Viện Reuters và Đại học Oxford vào tháng 5 năm 2024, bao gồm hơn 12.000 người từ sáu quốc gia, cho thấy trung bình 21% số người được hỏi đã sử dụng ChatGPT trong công việc. Con số này chắc chắn sẽ tăng lên khi các công ty tăng cường nỗ lực áp dụng AI và tìm kiếm ứng viên có kỹ năng AI tạo ra.
Trên thực tế, Báo cáo thường niên về Chỉ số xu hướng công việc năm 2024 của Microsoft ước tính rằng 71% các nhà lãnh đạo hiện có nhiều khả năng tuyển dụng ứng viên có kỹ năng AI, ngay cả khi họ có ít kinh nghiệm tổng thể hơn.
Khi AI ngày càng phổ biến tại nơi làm việc, có một kỹ năng quan trọng có thể giúp xác định sự thành công của người lao động trong việc học tập, triển khai và làm việc với các công cụ AI: tư duy tính toán (computational thinking).
Tư duy tính toán là gì?
Có thể bạn chưa từng nghe đến tư duy tính toán trước đây, nhưng các nhà khoa học máy tính và nhà giáo dục đã thảo luận về các khái niệm tương tự kể từ những năm 1960. Nhưng chính Jeannette Wing, một nhà khoa học máy tính được đào tạo tại MIT và là giáo sư tại Columbia, đã phổ biến tư duy tính toán vào năm 2006. Bà lập luận rằng đó là “một thái độ và kỹ năng có thể áp dụng phổ quát” có thể mang lại lợi ích cho bất kỳ ai.
Tương tự như giải quyết vấn đề chung, tư duy tính toán liên quan đến việc chia nhỏ các vấn đề, rút ra thông tin chính và hình thành các giải pháp. Nhưng nó tiến xa hơn một bước và biến các giải pháp thành các hướng dẫn có thể lặp lại mà máy tính có thể hiểu và tự động hóa. Tư duy tính toán có năm phần: chia nhỏ các vấn đề thành các phần có thể giải quyết được hơn, trừu tượng hóa cách thức một vấn đề hoạt động thành các quy tắc cơ bản, thiết kế một loạt các bước lấy đầu vào và tạo ra đầu ra (một thuật toán), kiểm tra một giải pháp qua nhiều chu kỳ và khái quát hóa giải pháp cho các vấn đề tương tự.
Wing nhấn mạnh rằng tư duy tính toán là một kỹ năng cơ bản đối với người giải quyết vấn đề, không chỉ là một kỹ năng máy móc học thuộc lòng đối với kiến thức máy tính hoặc lập trình. Nó giúp giải quyết vấn đề bằng cách tìm ra các mẫu, hiểu các hệ thống mới và cải thiện các giải pháp với phản hồi.
Một minh họa đơn giản để hiểu cụ thể hơn vấn đề này, bạn sẽ làm gì khi điện thoại di động của bạn ngừng hoạt động? Nếu bạn đang suy nghĩ theo phương pháp tính toán, bạn sẽ hình thành một mô hình tinh thần về cách điện thoại hoạt động và đưa ra giả thuyết rằng việc thiết lập lại thủ công có thể làm mới trạng thái bên trong của thiết bị để nó hoạt động trở lại. Tương tự như vậy, tư duy tính toán giúp người dùng AI tạo ra các mô hình tinh thần của các hệ thống để họ có thể làm việc hiệu quả hơn với các công cụ này.
3 cách tư duy tính toán cải thiện hiệu quả với AI
Hãy cùng khám phá ba khía cạnh cơ bản của tư duy tính toán và sự liên quan của chúng với AI.
1. Chia nhỏ vấn đề thành các phần có thể giải quyết được
Tư duy tính toán cho phép bạn chia nhỏ các vấn đề thành các thành phần dễ quản lý và giải quyết hơn. Sau khi chia nhỏ, bạn sẽ bắt đầu trừu tượng hóa các phần thành một mô hình hoạt động. Khi các thành phần của chúng được cô lập và hiểu rõ, các vấn đề lớn trở nên ít đe dọa hơn và dễ giải quyết hơn.
Khi áp dụng vào AI, kỹ năng này được chuyển thành việc sử dụng các kỹ thuật thúc đẩy hiệu quả để hướng dẫn mô hình đến các giải pháp tốt hơn. Điều này có thể bao gồm việc chia nhỏ các truy vấn phức tạp thành các phần nhỏ hơn (chuỗi suy nghĩ) hoặc cung cấp các ví dụ để minh họa kết quả mong muốn (học ít lần ).
2. Hiểu một hệ thống
Tư duy tính toán giúp người giải quyết vấn đề hiểu được các hệ thống và biết được công cụ AI nào hoạt động tốt nhất cho nhiệm vụ. Với quy trình suy nghĩ này, họ có thể xác định tốt hơn mô hình AI phù hợp để sử dụng—cho dù là công khai, riêng tư, tinh chỉnh hay cơ bản—hoặc liệu công cụ AI có cần thiết hay không. Ví dụ, những người đi đầu trong tư duy lập trình như Dave Farley lập luận rằng các nhà phát triển tiết kiệm thời gian với các công cụ mã hóa AI tạo sinh khi họ hiểu liệu việc viết mã thủ công hay nhắc nhở AI và sửa đổi đầu ra có dễ hơn không.
3. Lặp lại và cải thiện đầu ra
Nhận ra các mô hình và suy nghĩ theo vòng lặp để liên tục cải thiện các giải pháp là một thành phần chính của tư duy tính toán. Những người giải quyết vấn đề tốt nhất sử dụng phương pháp thử và sai để cải thiện các giải pháp mỗi lần. Những người tư duy tính toán có thể xây dựng trên các đầu ra do AI tạo ra với các hướng dẫn và cải tiến bổ sung bằng cách sử dụng kiến thức và sự sáng tạo của họ qua nhiều chu kỳ để tăng chất lượng và khả năng sử dụng.
Tư duy tính toán: vượt ra ngoài lập trình
Tư duy tính toán là một kỹ năng nền tảng hỗ trợ cho kỹ thuật phần mềm hiệu quả. Nhưng nó không chỉ đơn thuần là biết một ngôn ngữ lập trình. Nó liên quan đến việc suy nghĩ như một nhà khoa học máy tính để giải quyết vấn đề.
Wing dự đoán rằng khi các hệ thống kỹ thuật ngày càng tích hợp nhiều hơn vào cuộc sống hàng ngày của chúng ta, cách suy nghĩ này sẽ trở nên thiết yếu đối với mọi người. Ngày nay, các trợ lý AI đang biến dự đoán này thành hiện thực. Các công cụ này cung cấp quyền truy cập vào sức mạnh tính toán tiên tiến thông qua tương tác ngôn ngữ tự nhiên thay vì yêu cầu người dùng giao tiếp bằng ngôn ngữ máy. Sự thay đổi này hoạt động như một hệ số nhân cho các kỹ năng tư duy tính toán và nhiều người có thể tăng cường khả năng giải quyết vấn đề của mình.
Khi AI định hình lại nền kinh tế hiện đại, các tổ chức phải xác định và nuôi dưỡng các kỹ năng giải quyết vấn đề bằng cách sử dụng các hệ thống máy tính, ngoài việc đánh giá và phát triển các kỹ năng kỹ thuật thuần túy trong một tập hợp vai trò hạn chế. Lực lượng lao động thành công nhất sẽ là những người kết hợp sự sáng tạo và phán đoán của con người với khả năng của AI. Bằng cách phát triển và áp dụng các kỹ năng tư duy tính toán, các chuyên gia trong mọi lĩnh vực có thể nâng cao hiệu quả của họ và thích ứng với bối cảnh thay đổi.
Ánh Dương
